شکل‌گیری تفکر انتقادی در کودکان


تفکر انتقادی به مثابه جعبه ابزاری از مهارت‌ها تصور می‌شود که کودکان را قادر می‌سازد عمیق‌تر و روشن‌تر درباره آنچه باید انجام دهند فکر کنند و بتوانند تصمیم درست بگیرند و ازخود محافظت کنند. چنین تفکری به آنها کمک خواهد کرد نسبت به اطلاعاتی که دریافت می‌کنند هوشیارتر باشند تفکر انتقادی،فرآیند فراشناختی است که کمک می‌کند کودکان اصولی‌تر فکر کنند.

تفکر انتقادی یعنی فرزند ما قادر باشد مسایل پیرامون خویش رو به روشنی درک کند، اطلاعات لازم را جمع آوری و ترکیب کند و در مواجهه با موضوعات تصمیم گیری بر اساس ارزیابی، تحلیل و استدلال داشته باشد.

آموزش پرسشگری از همان کودکی مهم ترین مسئله در تشویق کودکان به پرورش مهارت تفکر انتقادی است. پرسشگری توانمندی ذهنی کودک را افزایش می‌دهد و یادگیری را برای آنها مفرح و مهیح میکند.

راه های تقویت مهارت تفکر انتقادی

1_برای پرورش این مهارت،کودکان را به پرسش‌کردن تشویق کنید. از کودکتان پرسش هایی بپرسید که حافظه را تحریک می‌کند. مانند:«چه» و «کدام»

2_از کودکتان پرسش‌هایی بپرسید که تفکر را تحریک می‌کند. مانند: «به چه دلیل» و «چه اتفاقی می‌افتد اگر…»

3_داستان‌هایی با پایان مبهم تعریف کنید. چنین داستان‌هایی در مقایسه

با آن‌هایی که نتیجه‌شان قابل انتظار است، بچه‌ها را به تحلیل بیشتر وا می‌دارند.

4_ برای پرورش این مهارت می‌توانید در مورد موضوعی سوالی را مطرح کنید و اجازه بدهید تا فرزند شما به اندازه کافی فکر کند و دلایلش را هم بگوید…بعد راهنمایی‌اش کنید تا جواب سؤال‌اش رو پیدا کند. مانند: «می‌توانی توضیح بدی چه می‌بینی» یا «مرحله بعد چه‌کاری باید انجام بدهی». این نوع سوال پرسیدن‌ها جواب بله یا خیر ندارد .پس کودک‌تان نباید نگران رد جواب باشد. او شروع به فکر کردن کرده و نگاهی هم به نظریه‌های خودش خواهد داشت. این سوال‌ کردن باعث می‌شود تا فرزند شما نقش فعال‌تری در تفکر انتقادی داشته باشد.

5_کودک را راهنمایی کنید تا خودش جواب را پیدا کند و جواب را به او نگویید. دادن جواب، فرآیند تفکر رو متوقف می‌کند، حتی اگر کودکتان به جواب اشتباهی رسید، اشکالی ندارد. چون جواب اشتباه هم می‌تواند یک فرصت یادگیری برای کودک محسوب شود.‌

6_شرایط را برای ایده‌هایی که کودک مطرح می‌کند باز بگذارید و به او فرصت تصمیم‌گیری بدهید و درهنگام تصمیم گیری، اجازه دهید به اندازه کافی فکر کند، دلایل را بگوید و کاری را که درست می‌داند عملی کند. به جای او تصمیم نگیرید فقط راهنمایی‌های لازم را به او بدهید و خطرات و هشدارهای لازم را بگویید.

7_اجازه دهید خیال‌پردازی کند و از او درباره رویاهایش بپرسید. بگویید دوست دارد چه کارهایی انجام دهد یا از کدام یک از کارهایش رضایت بیشتری دارد و دلایلش را هم بشنوید. هر چیزی که باعث شود فرزندتان استدلال بیاورد، تفکر انتقادی را در او تقویت می‌کند.

8_از کودک‌تان بخواهید به راه‌حل‌های متعدد مسئله فکر کند. از کودک‌تان بپرسید بعنوان مثال “اگر برادرت یک اسباب بازی را به سمتت پرتاب کند چه کاری انجام می‌دهی؟” کودک شما ممکن است جواب‌هایی نظیر اینکه من هم یک اسباب بازی به سمتش پرت می‌کنم ،به بزرگترم می‌گویم و یا می‌خواهم معذرت خواهی کند، داشته باشند و در نهایت یک تصمیم نهایی بر اساس اینکه کدام راه‌حل بهتر است می‌گیرد.

9_کودکان را در موقعیت‌های مختلف فرهنگی، جغرافیایی، اجتماعی اقتصادی و … قرار دهید و سعی کنید به آن‌ها فرصت تجربه کردن بدهید.

از آن جایی که زندگی ما با دنیای وب و فضای آنلاین گره خورده است و بخشی از آموزش‌ها خواه ناخواه به دنیای مجازی وابسته شده است، فضای آنلاین و اینترنت یکی از مهم‌ترین و بهترین جایی است که کودکان و البته بزرگ‌ترها می‌توانند تفکر انتقادی را تمرین کنند. خلق عادت‌های سالم در فعالیت آنلاین کودکان و تشخیص پیشنهادهای ناسالم از سالم  امری است که باید با نظارت والدین همراه باشد؛ بنابراین پرورش این مهارت باعث میشود تا فرزند ما چه در فضای واقعی و چه در فضای مجازی هر چیزی را چشم بسته قبول نکند و به سادگی نپذیرد. همچنین می‌تواند پیشنهادهای ناسالم را بشناسد و از خود محافظت کند.

مطالب

دیدگاهتان را بنویسید